Category: Agham

Agham

Paggamit ng Cellphone

Ang Tanglaw

Sa panahon ngayun makabago na ang mga naiimbentong teknolohiya.Tulad ng Cellphone, Computer at Iba pa. Cellphone na nakakatulong saten upang magkaroon tayo ng komunikasyon sa mga mahal naten sa buhay na malayo saaten.

Pakikipagchat sa mga kaibigan, Paglalaro ng mga Online games, at pagkukuha ng larawan, ilan lamang ito sa mga ginagawa ng kabataan sa kanilang mga cellphone.

Sa patuloy na paglaganap ng Makabagong teknolohiya ngayon, Ang mga kabataan ay mas naaadik na sa kani kanilang mga cellphone. Mas marami pa silang oras sa paggamit nito kaysa sa mga ibang aktibidad na tulad ng Larong Pisikal na kung saan maehersiso pa ang kanilang katawan.

Sa paggamit mo ng Cellphone may dalawang epekto ito para sa atin. Una ang Positibong epekto dahil nagdudulot ito ng mabuti sa emosyonal at sosyal.Isa pang positibong epekto nito , Napapabilis o napapadali ang pakikipagkomunikasyon sa mga mahal natin sa buhay.

Sa kabila ng mga positibong paggamit naten ng cellphone ay may negatibong epekto din ito para saaten. Isa na rito ang pagkalulong ng mga kabataan at labis na paggamit nito ay nagdudulot ng masamang epekto para saating kalusugan. Dahil din dito, Ang ilang mga estudyante ay hindi na makapag pokus sa kanilang pagaaral.

Kaya dapat nating ilagay sa tamang oras ang paggamit ng Cellphone. Iwasan ang labis na paggamit nito. Isipin naten na kahit na nakakapagpadali ito ng Pang araw araw nateng pamumuhay ay may maidudulot paren ito na masamang epekto sa ating kalusugan.

Agham

Mapang-biktimang depresyon

Ang Tanglaw

©Kuha mula sa Google

Marami mga kabataan ang napapabalitang nangamatay dulot ng pagkitil sa kanilang sariling buhay dahil sa nararanasan nilang anxiety o depresyon.

Ang anxiety o depresyon ay isang sakit sa pag – iisip sa inilalarawan ng malawakang mababang mood na sinamahan ng mababang pagtingin sa sarili, kawalan ng interes o kasiyahan sa normal na nakakasiyang mga gawain.

©Kuha mula sa Facebook

Ang mga kadalasang nakakaranas nito ay ang mga taong nakakadama ng labis na kalungkutan at sinasabayan ng ibang problema sa buhay.

Ang kasalang edad na mga nakakaranas ng depresyon ay mga kabataang nasa edad 16 pataas buhat ng maraming iniisp at mga suliraning dumadating sa kanilang buhay.

Maaring sanhi ng depresyon ay sng pagkasawi sa pag – ibig, mababang marka, problema ss pamilya, at pagiging biktima ng pambu – bully.

Ang anxiety o depresyon ay hindi lamang basta – basta, ayon sa ginawang survey ng Estados Unidos (EU), 3.40% sa kanilang populasyon ang nagpapakamatay at ang 60% nito ay nakaranas ng depresyon o may iba pang deperensya ng mood.

Maiiwasan lamang ang depresyon kung may maglalaan ng oras sa mga nakararanas nito na sila’y kausapin at ipadama na may nagmamahal pa sa kanila at hindi sila nag – iisa.

©Kuha mula sa Google

Ang depresyon ay maaaring magdulot ng pagkitil ng sariling buhay na isang kasalanan sa Diyos kaya kailangan itong puksain at ipadama sa taong nakararanas nito ang kalinga’t atensyon.

Agham

Social Networking Addiction

Ang Tanglaw

©Kuha mula sa Google

Marami sa panahon ngayon ang ganoon na lamang ang pagkalulong sa paggamit ng Social Media, tila ba parte na ito ng kanilang buhay at hindi buo ang kanilang araw kapag hindi sila gumagamit nito. Ngunit alam ba nilang ang sobrang paggamit nito ay maaaring maging masama sa kanilang kalusugan?

Napapanahon ang usapin tungkol sa “Social Networking Addiction”. Ito ay ang pagtuon ng mahabang oras ng sinuman sa paggamit ng Facebook, Twitter, Instagram at iba pang uri ng social media.

Sa ngayon, wala pang medikal na kaalaman ang nagsasabing ito’y uri ng sakit o karamdaman, ngunit dahil sa kapansin-pansing pagtutuon ng ilan ng mahabang oras dito ay mas napag uusapan ito.

Ang addiction o pagkalulong sa isang bagag o gawain ay maaaring maging epekto ng masama sa tao. Isa rito ay ang dahil sa pakiramdam na pagkasabik at pagkagustong gawin ang isang bagay ay gagawa ka ng paraan upang magawa ito, na nagiging sanhi ng pagbabalewala sa mga importanteng bagay na dapat mong gawin tulad ng pagtatrabaho o pag aaral.

Halimbawa pa sa pagkalulong sa Social Media ay ang simpleng pagbubukas ng Facebook Account, pagbabasa ng mga posts at ang pag i “stalk” sa mga facebook profiles.

Napakahirap sabihing ang pagiging masaya at pagka wili sa isang bagay o gawain ay maaring magdulot ng masamang epekto. Ayon sa mga researchers mula Chicago, ang Social Media Addiction ay maaaring maging mas malala pa kumpara sa pagiging lulong sa sigarilyo. Dahil sa pinag eksperimentuhan nila ito sa loob ng ilang linggo, lumabas na mas mataas ang posyento ng nga taong sabik sa paggamit ng social media kaysa sa paggamit ng sigarilyo at alak.

Agham

HIV/AIDS, LAGI NA LAMANG BANG USO?

Ang Tanglaw

©Kuha mula sa Google

Kasabay sa pagbabago ng mga henerasyon ay sya ring pagbabago ng buhay ng bawat tao, ika nga nila’y moderno. Sa patuloy na paglobo ng populasyon ay sumasabay ang paglaki ng bilang ng kaso at mga biktima ng Human Immuno Deficiency Virus na mas kilala sa tawag na HIV o AIDS.

Nagsasagawa ng iba’t ibang pagsisiyasat ang iba’t ibang ahensya upang mas mapaigting ang seguridad ng tao sa pamamagitan ng pagbibigay ng kaalaman tungkol dito. Gumagamit na rin ng ‘digital art’ o internet ang National Research Council of the Philippines (NCRP) upang mas mapalawig ang mga impormasyon tungkol sa paglawak ng sakop ng HIV. Katuwang nito ang ilang pang ahensyang tulad ng Department Of Science and Technology (DOST), Technology Applications and Promotions Institute (TAPI), Philippine Coucil for Health Research and Development (PCHRD) at ang National Academy of Science and Technology.

©Kuha mula sa Google

Maraming tao na ang nabibiktima sa kumakalat na virus na ito na lagi na lamang uso, walang pinipiling edad, oras o panahon at hanggang sa panahon ngayon ay mas lalo pa itong nadadagdagan at madadagdagan pa hangga’t patuloy itong naipapasa sa iba’t ibang paraan, karaniwan na sa pakikipagtalik.

Laganap na ang virus saan man kaya’t kailangang mas maging maingat, ika nga nila “prevention is better than cure”. Hindi dapat go lang go lalo na ang kabataan na maaaring ikasira ng kanilang kinabukasan dahil sa sakit na laging uso, isa lang ang sigurado, ‘yan ay ikasasama at delikado.

Agham

Teknolohiya:magastos ngunit may pakinabang

Ang Tanglaw

Mabigat sa bulsa kapag iyong binili ngunit tindi ang saya at kapakinabangan kapag iyong ginamit

©Kuha mula sa Google

Cellphone,tablet,laptop at computer,iilan lamang ito sa makabagong teknolihiya sa panahon ngayon. Pinipindot,nakakapagtext o chat at nakakapag selfie na kinalilibangan ng mga tao ngayon lalo na ng mga kabataan.

Gamit na hindi mawawala sa kamay ng mga tao ngayon, ultimo kakain,mag ccr, o kahit nasaan pa ay nanatiling hawak hawak ito.

Sa paliwanag ng Internet and Mobile Marketing Association of the Philippines,sa panahon ngayon mahigit 38 milyong Pilipino ang gumagamit ng internet,karamihan sa mga ito ay mga kabataan na nasa edad na 30 pababa.

Base sa pag aaral ng IMMAP nitong setyembre lamang,mahigut 22 milyong pinoy ang gumagamit ng kanilang facebook gamit ang smartphone.

Kumpara sa mga karatig bansa,mas mababa parin umano ang paglaki ng bilang ng mga Pilipinong gumagamit ng smartphone sa bansa.

Narito ang mga dahilan kung bakit ginawa ang mga makabagong teknolohiya , tara na at ating alamin:

1.Maari itong magamit ng mga taong kumukuha ng kursong accountancy lalo na ang nasa Unibersidad ng Perpetual Help System(DALTA)
2.Ito rin ay magbibigay ng tulong sa pagbilis ng pag kaalam ng mga impormasyon na kinakailangan ng mga mag aaral
3.Mapapabilis ang pamumuhay ng mga tao sa pag gamit nito.

Agham

Sobreteraklatan, tampok sa Bagong Silangan

Ang Tanglaw

©Kuha mula sa Google

Ang SorbeterAklatan ay isang proyekto ng Bagong Silangan Elementary School (BSES) sa pangunguna ng principal na si Dr.Wilma C. Manio at ng Quezon City Public Library (QCPL).

Ang SorbeterAklatan ay ang maihahalintulad sa isang ice cream cart at isang maliit na silid aklatan na maaaring itangan at ipahiram sa mga batang maaaring sa loob at labas ng paaralan upang silay magbasa at matuto ng magagandang aral at matuto ng pagmamahal sa ibat ibang mga kaugalian, kaisipan at mga kaalaman na nakasulat sa nakalimbag na titik.

Kuha mula sa Google

Gamit ang Sorbeter Aklatan cart ay ipapa-ikot ito sa buong kumunidad at lahat ng mga kabataan ay maaaring humiram.

©Kuha mula sa Google

Layunin ng programang ito na mapalaganap sa kaisipan ng bawat kabataan at ng mamamayan ng Bagong Silangan na maging ugali ang pagbabasa sapagkat makakatulong ito hindi lang sa mga kabataan kundi pati narin sa mga magulang upang maipabatid ang programang ito sa buong kumunidad ng Bagong Silangan at mapalaganap ang kultura ng pagbabasa at maiwasan ng mga kabataan ang kaugalian sa paggamit ng computer.

“Pagbuo ng kulturang pambansa sa pamamagitan ng pagbabasa” Ang paniniwala ng nagtatag.

Agham

Sakit sa Makabago

Ang Tanglaw

Maraming ng mga bagay ang patuloy na nagbabago sa pagdaan ng panahon, marami ding umayabong at umusbong tulad ng makabagong teknolohiya. Sa pagiging moderno ng panahon, maraming kabataan sa kasalukuyan ang gumagamit nito upang makomunikasyon ang malayong mahal sa buhay o di kaya’y magpalaganap ng impormasyon sa buon mundo.

©Kuha mula sa Google

Pero ang pagiging babad at pagiging sobra nito ay makasasama tulad nalamang ng pagkakaroon ng arthritis na siya namang nagdudulot ng kamatayan sa mga taong mayroon nito. Ito ay ang tumutukoy sa pamamaga ng isa o higit pang mga kasukasuan. Ang pangunahing sintumas ng Arthritis ay ang pananakit at paninigas ng kasukasuan na lumalala kasabay ng pagtanda. Kadalasan ito ay pinaniniwalaang dahil sa pagkawalang pabanat ng bato ng isang tao, dating Pinsala sa kasukasuan (Previous joint injury), kasarian, edad, namamana atbp.

©Kuha mula sa Google

Maaaring apektado ng mga sakit na ito hindi lamang ang mga kasukasuan kundi pati na rin ang mga kalamnan, mga buto, litid, at mga gatil na sumusuporta sa mga ito. Ang ilang anyo ng artritis ay maaaring puminsala sa iyong balat, sa mga panloob na sangkap ng katawan, at maging sa iyong mga mata. Pagtuunan natin ng pansin ang dalawang sakit na karaniwang iniuugnay sa artritis—ang rheumatoid arthritis (RA) at ang osteoarthritis (OA).

Ayon sa istatistika, Ang sakit sa buto, isang masakit na pamamaga at paninigas ng mga kasukasuan, ay isang pangunahing sanhi ng kapansanan, na nakakaapekto sa isa sa limang matanda, mas bata pa sa 65. Walang lunas, ngunit isang mahalagang paraan upang pamahalaan ang sakit sa buto ay upang manatiling aktibo. Ngunit 90 porsyento na ng mga pasyente ang hindi na nagiging dahil iniindang karamdaman.

Maiinda ang sakit na nadarama kung tayo ay magiging aktibo. Maging mapanuri sa mga gagawin natin para sa huli ay wala tayo pagsisisihan. Sabi nga nila’y “choose wisely”, na ngangahulugan matalinong pagpapasya sa lahat ng bagay at huwag gumawa ng sobra sobra, dapat ay katamtaman lang.

Agham

Malaking epekto

Ang Tanglaw

Sa ating panahon ngayon tila marami na ang na huhumaling talaga pagdating sa gadget. Mapa bata man o matanda ay updated na rin pagdating sa mga games, apps at iba pang libangan na maaari mong gawin gamit ang mga hightech na gadgets.

Ang iba naman ay ginagamit ang gadgets para gumawa o makagawa ng mga takdang aralin, research, proyekto nila at iba pa. Ngunit alam mo ba o alam ba natin ang maaaring maging sanhi nito sa ating kalusugan dahil sa labis na paggamit?

Una, Sleep Problems dahil sa labis na paggamit sa mga cellphone at iba pang gadgets ay nakakapagdulot ito ng mabagal na produksyon ng sleep hormone. Ito rin ay nangunguna sa epekto na labis na paggamit sa mga gadgets dahil sa napipigilan natin matulog kahit na antok na tayo ay sige parin sa ginagawa natin sa tapat ng mga gadgets.

Pangalawa, Tech Neck ito ay karaniwang nararamdaman nating pagkasakit sa ating mga leeg at balikat na halos ngalay na ngalay kana pero d ka parin papatinig kakagadgets. Sanhi ito ng pagsandal natin sa mga pader at upuan ng matagal habang kaharap ang mga computer o gadgets.

Pangatlo, Computer Vision Syndrome ang pagkapagod namn ito ng ating mga mata sanhi ng labis na pagtutok sa atin ng mga gadgets na nagdudulot ng pangangati at panlalabo ng ating mga mata.

Pang-apat, Laptop Laziness dito naman ay ang katamaran ng iyong katawan dahil sa kakagadgets. Pinapatamad ka nito na halos ang tuon mo lamang ay nasa cellphone mo na nakakaapekto upang mabawasan ang physical activity ng isa tao

Panglima, Poor posture dahil sa paggamit ng paggamit ng cellphone maaari itong makapagpakuba ng likuran mo sanhi ng pag-upo sa iisang posisyon sa loob ng matagal na ora.

Iyan ang iilan sa mga maaaring epekto ng labis mong paggamit o pagtutok sa iyo mga gadgets ngunit kung lilimitahan mo naman ito ay maaari ka rin makaiwas sa mga epektong ito sa ating kalusugan.

Ating ingatan at pahalagahan ang ating mga kalusugan upang sa ganon ay mabuhay pa ng matagal at walang iniindang sakit dahil sa labis na paggamit ng gadgets ng makasama pa ang mga minamahal sa buhay.

Agham

Paglaganap ng Sakit Hangin

Ang Tanglaw

©Larawan mula sa Google

Nagsagawa ng vaccination program ang Department Of Health(DOH)upang matapos na ang pagkakaroon ng outbreak sa tigdas.Itinaas na rin ng DOH ang measles alert sa buong bansa.

Kamakailan lang ay umabot sa 55 kabataan sa Metro Manila ang naiulat na namatay dahil sa sakit na tigdas. Dahil dito, idineklara ng (DOH) na mayroong outbreak ng naturang sakit sa NCR,at kalaunan sa Central Luzon.

Base sa datos ng DOH, nagtala ng 169 kaso ng tigdas sa NCR mula Enero 1 hanggang Pebrero 6 ngayon taon, kumpara sa 26 kasong naitala noong 2018.

Sa 1,504 na pasiyenteng may tigdas sa San Lazaro Hospital, 1,355 dito ang mga batang may edad na lima at pababa.

Ang tigdas ay isang uri ng sakit na dahil sa virus na maaaring maging isang malubhang karamdaman.Ang tigdas din ay isang nakahahawang sakit na dulot ng virus na sumisira sa respiratory tract o daanan ng paghinga bago kumalat sa buong katawan.

Ayon sa World Health Organization (WHO), ang tigdas ay maaaring kumalat sa hangin at karaniwang naipapasa sa pamamagitan ng pagdikit sa mga taong may impeksiyon.
Karaniwang kumakalat ang tigdas sa pag-ubo o pagbahing,

Kadalasan, ang tigdas ay umaabot mula 7 -18 hanggang 21 araw.Kapag ito ay hindi kaagad naagapan, maaari itong lumala at magdulot ng malubhang sakit sa baga, bituka, utak, o kamatayan pero maaari itong maiwasan sa pamamagitan ng pagpapabakuna.

©Larawan mula sa Google

Ayon sa DOH, ang bilang ng pagbabakuna sa bansa ay bumaba sa 60 porsyento dahil sa kontrobersiyang dulot ng Dengvaxia vaccine na dapat ay panlaban sa dengue ilang mga magulang ay tinanggihan ang mga programang pangkalusugan na isinasagawa ng gobyerno, pati na ang mga libreng bakuna na maaaring pumigil sa mga sakit na tulad ng tigdas.

“Importanteng muling maibalik ang tiwala sa pagbabakuna at malinaw na ilahad na ang Dengvaxia ay walang kaugnayan sa kasalukuyang vaccination programs na noon pa man ay nagbibigay benepisyo sa mga nakakatanggap nito,” ani WHO country representative Gundo Weller.

Bagaman walang espesipikong gamot para sa tigdas, maaaring mag-reseta ang doktor ng antibiotics para mabawasan ang mga sintomas at para gamutin ang mga komplikasyong dulot ng virus.

Maaari ring maiwasan ang pagkalat ng tigdas sa pamamagitan ng pagpapanatiling malusog at malinis ang pangangatawan at kapaligiran. Kabilang na rito ang palagiang paghuhugas ng kamay, pagtakip sa bibig at ilong kapag umuubo o bumabahing, at pag-iwas sa mga taong nakikitaan ng sintomas ng sakit.

Agham

Kutis na Nakakabahala

Ang Tanglaw

©Larawan mula sa Google

Kinumpirma ni Miss Universe 1993 Dayanara Torres na sya ay may skin cancer noong Pebrero 4 – World Cancer Day, may paalala din ang beauty queen sa publiko.

Malungkot na ibinalita ito ng Puerto Rican beauty queen via Instagram, kinuwento ni Yari kung paano nya nadiskubre ang skin cancer sa kanyang katawan.

©Larawan mula sa Google

Nagsimula raw ito sa nunal na lumalaki na hindi nya pinansin noon pero ngayon may tinanggal na daw na malaking bahagi sa kanyang alak-alakan pati na rin ang dalawang kulani sa kanyang binti, umaasa naman ang beauty queen na hindi na kumalat sa iba pang bahagi o organ ang cancer. Ipinagpapasa Diyos nalang raw nya ang lahat.

Paalala ni Yari na alagaan ang sarili at magpatingin kaagad kung may nararamdaman o nakikita sa katawan, tanong ng marami ano nga ba ang melanoma?

©Larawan mula sa Google

Ang melanoma ang tawag sa tumor sa melanocytes, ang pigment-producing cell na nagbibigay ng kulay sa ating balat. Ang cell na ito ay makikita sa buong balat natin pero mas marami ang mga ito kesa sa mga nunal. Kapag ang isa sa mga cell na ito ay naging malala, ito ay nagiging tumor na tinatawag na melanoma. Ang mga taong babad sa araw ang nagkakaroon ng skin cancer.

Maswerte tayong mga Pilipino dahil marami tayong melanin, ito ang nagpoprotekta sa ating balat sa UV rays. Payo ng doctor, iwasan ang pagbabad sa araw mula 9 am hanggang 4 pm kung saan mataas ang epekto saatin ng UV rays.

Ayon sa datos ng International Agency for Research on Cancer ng WHO ang bilang ng kaso ng melanoma sa buong mundo ay mahigit 287 thousand at 373 ang kaso na naitala sa ating bansa.